Op dinsdag 13 oktober 2026 kwam vele business analisten samen in Van der Valk Hotel Vianen voor de 15e editie van het DREAM Event. Ik kijk er ieder jaar naar uit en ook dit jaar was het weer geweldig. Het thema van dit jaar, “Back to the Future”, daagde ons uit om vooruit te kijken naar de evolutie van het vakgebied zonder de basis uit het oog te verliezen.
Bas de Reus, CEO Ilionx, opende de dag met een treffende vraag: “Wat neem je mee naar de toekomst?” De rol van de business analist is niet langer die van vertaler; de business analist is een verbinder geworden. Bas benadrukte dat echte waarde ontstaat vanuit het menselijk perspectief. In een werkveld dat groeit in complexiteit zijn de business analisten de experts in eenvoud.
Vervolgens nam Filip Hendrickx de keynote voor zijn rekening. Filip reflecteerde op de veranderingsgolf in het werkveld. In een landschap waar FUD (Fear, Uncertainty, Doubt) en de opkomst van AI (zoals de “Shadow Business Analyst”) de druk verhogen, staat de business analist voor de keuze om een toeschouwer, strijder voor overleving of een actieve bijdrager te zijn. Filip stelde geruststellend vast dat hoewel de perceptie van het belang van de business analist meeademt met elke hype, de kernwaarde van de business analist op lange termijn stabiel blijft. AI kent immers duidelijke belemmeringen: het heeft geen emoties, is niet echt creatief, mist de menselijke touch en kan niet “tussen de regels door lezen”. AI triggert echter wél emoties bij mensen. De transitie verschuift daarom van automation (procesondersteuning) via augmentation (mens in de loop) naar alteration (nieuwe scenario’s). Door de expertise van de business analist te verbreden, het werkveld te verplaatsen en context te blijven bieden, zal de business analist van de toekomst gepositioneerd worden als “Human before the loop”.
Na de keynote hebben de diverse sprekers van de ochtendsessies hun workshop gepitcht. Ik heb gekozen om de sessie van Bieke Herijgers (‘How business analysis and service design create better change together’) en de sessie van Coen Zuidema (‘De data steward, een van de BA’s van de toekomst?’) bij te wonen.
How business analysis and service design create better change together
In deze sessie lag de focus op de synergie tussen service design en business analyse. Waar traditionele business analyse vaak gericht is op een Inside-Out-benadering (hoe bouwen we de oplossing?), kijkt service design juist Outside-In (hoe wordt de dienst beleefd en gebruikt?). Aan de hand van een Service Blueprint werd gedemonstreerd hoe frontstage (klantinteractie), backstage (processen) en ondersteunende systemen met elkaar samenhangen. Een belangrijk inzicht was dat kleine keuzes onbedoelde, grote effecten kunnen hebben; zo bleek een stijging in klantcontact bij een klantenservice niet te liggen aan de bezetting en dienstverlening van de helpdesk, maar aan een niet-gemelde productfout bij leveranciers. Service design helpt bij uitzoomen en experimenteren voordat er een besluit wordt genomen. Waarde ontwerp je niet voor de mens, maar mét de mens. De conclusie: service design en business analyse versterken elkaar. De business analyse levert de noodzakelijke diepgang en detail om de totaalvisie van het service design haalbaar en schaalbaar te maken.
De data steward, een van de BA’s van de toekomst?
Deze sessie was gebaseerd op het DAMA-DMBOK-framework. Goede, kwalitatieve data (“fit for purpose”) vormt de voeding voor de juiste beslissingen. Eigenaarschap en stewardship zijn hierin essentieel. De data steward fungeert als spil tussen datagebruikers, lead architects, datacleansing-teams en de business analist. Verrassend genoeg geldt dat wanneer datamanagement binnen een organisatie volledig volwassen is en geïntegreerd raakt in de dagelijkse activiteiten, een losse data steward-rol op termijn overbodig wordt. Tot die tijd groeit de business analist steeds vaker toe naar deze cruciale rol op het snijvlak van datakwaliteit en procesachtergrond. Deze sessie sloot mooi aan bij mijn persoonlijke ervaring als business analist in de rol van data-analist.
Tijdens de uitstekende lunch was er volop ruimte om met bekende én nieuwe gezichten te spreken. Uiteraard werden de verschillende bijgewoonde workshops als onderwerp aangehaald. Ook kon je een bezoek brengen aan de verschillende stands van de sponsoren van het event. Na de pitches van de sprekers van de middagsessies heb ik gekozen voor de workshop van Judith van Os (‘Psychologische veiligheid in teams’) en de sessie van Danny Kalkhoven (‘The secret stakeholder’).
Psychologische Veiligheid in Teams
Nu ik steeds vaker in mijn vak als business analist word ingezet als coach en mentor in verschillende teams, is het niet verrassend dat ik deze sessie heb gekozen om bij te wonen. Vertrouwen en sociale veiligheid zijn geen “softe” bijzaak, maar een harde randvoorwaarde voor hoogwaardige teamprestaties en wendbaarheid. Psychologische veiligheid is geen doel op zich, maar een middel om samen te kunnen leren en presteren. Interpersoonlijke risico’s durven nemen staat daarin centraal. Verschillende teamleden kunnen dezelfde situatie heel anders beleven. Als leider of facilitator is het zaak om een omgeving te creëren waarin iedereen durft bij te dragen en vragen te stellen. Met concrete gespreksstarters werden handvatten geboden om situaties te herkennen waarin de veiligheid in het geding is – of je nu slachtoffer, getuige of stichter bent. Ik neem een aantal zaken mee uit deze workshop om in de toekomst toe te passen.
Cultuur als “The Secret Stakeholder”
Modellen en methodieken vangen zelden de volledige dynamiek van een organisatie; de ongeschreven cultuur is de machtige ‘geheime stakeholder’. Aan de hand van praktijkvoorbeelden werd dit geïllustreerd. Een voorbeeld ging over een goed voorbereide workshop waar weinig respons op kwam: de deelnemers waren elkaars concurrenten en door te vertellen hoe eenieder zijn of haar werk deed, gaf men de ander een voordeel. Een ander voorbeeld liet zien hoe genomen besluiten achteraf toch niet zo vaststonden als gehoopt. De voorbeelden lieten zien hoe cultuurverschillen projecten kunnen maken of breken — denk aan verschillen tussen overheid , commercie en historische familiebedrijven of groot versus klein. Cultuur ontdek je door scherp te observeren. Je kunt hierop letten door jezelf vragen te stellen als: wie beslist er écht? Wie zit naast wie? Hoe reageert men en welk taalgebruik wordt er gehanteerd (patiënt, klant, burger)? Je kunt cultuur niet simpelweg ‘managen’ met methodes; het bewust worden van de invloed van cultuur is de eerste stap. Danny gaf nog als tip: schakel zo nodig een gids in die vanuit de organisatie een kijkje in de organisatiecultuur kan geven. Er zijn weinig technieken die expliciet aandacht geven aan cultuur; een mogelijkheid is om de organisatie te typeren met hulpmiddelen zoals theculturefactor.com.
Apen- en mensengedrag
Gedragsbioloog Patrick van Veen sloot de dag op een heel bijzondere wijze af door het functioneren van de mens in organisaties te spiegelen aan het gedrag van apen.
Patrick legde uit dat ons brein evolutief is ingesteld op het besparen van energie om te overleven. Wij noemen dat in onze moderne kantoortuin vaak “luiheid”, maar in werkelijkheid willen we geen energie verspillen. Zodra er verandering optreedt, ontstaat er een interne strijd die energie vreet. Waar de mens van oorsprong in één groep leefde van maximaal zo’n 150 personen, moeten we nu samenwerken in vele groepen binnen én buiten een organisatie. Onze aandacht is versnipperd over privé-, publieke en online domeinen. Met humoristische en scherpe voorbeelden vergeleek hij hiërarchieën met gorilla- en chimpanseestructuren. Een verandering in een groep brengt stress teweeg en beïnvloedt het gevoel van rechtvaardigheid en verbondenheid. Om verandering te laten slagen, moeten we begrijpen wat het doet met menselijk gedrag én accepteren dat wie zich het beste aanpast, de grootste kans heeft om te gedijen. Om eerlijk te zijn herkende ik organisaties, teams en sociale relaties wel in de verschillende omgangsvormen bij de apen.
DREAM’26 was weer een geslaagd event met een mooie balans tussen het technologische en het menselijke aspect. De rode draad van de dag was helder: hoewel ons instrumentarium in hoog tempo verandert, zit de unieke kracht van de business analist in het verbinden van mensen, het begrijpen van context en cultuur, en het stellen van de juiste (kritische) vragen.
Met dank aan de organisatie en sprekers voor een inspirerende dag, en zeker ook aan Ventus die mijn aanwezigheid bij het event mogelijk maakte!
#DREAM26 #BusinessAnalyse #ServiceDesign #DataGovernance #Leadership #ChangeManagement #BA #teambuilding #Ventus